Waterloo (tweede dag)


Zaterdag 3 september rijden we verder vanaf de camping bij Brussel. Het slagveld van Waterloo ligt op slechts een klein half uurtje rijden. Het ligt vlak naast de snelweg die ten oosten van Brussel richting Mons loopt. Menig toerist op weg naar zuid Frankrijk is er langs gereden. Als je zuidwaarts rijdend tussen de bomen kijkt zie links je het standbeeld van de leeuw die boven op daarvoor aangelegde bult staan.

De tweede dag: het verhaal begint

Het slagveld van Waterloo is overzichtelijk, van links naar rechts is het maar een drie kilometer breed en het is net iets meer dan een kilometer diep. We komen aan via de weg van Brussel naar Genappe zoals de Brits-Nederlandse troepen in juni 1815 ook deden. Ik heb mijn zwager verteld over de gevechten de dag ervoor tussen de Pruisen en de Fransen bij Ligne. Napoleon verslaat daar Blucher, maar deze trekt zich niet zoals verwacht direct oostelijk terug, maar naar het noordoosten. Daardoor kan hij de dag van 18 juni de Britten en Nederlanders komen versterken.

Ook hebben, opnieuw, de Nederlanders de dag ervoor het de Franse linkervleugel erg lastig gemaakt. Daardoor kon Napoleon niet al zijn gewenste troepen inzetten. Een compleet legerkorps wandelt de hele dag heen en weer zonder enig effect. Ik maak een vergelijking de blunders in modern management en beleid. Er is zoveel te leren uit militaire geschiedenis. De Franse overwinning op de Pruisen is een uiteindelijk maar een halve. Dat bepaalt in hoge mate de uitslag van de dag van Waterloo, maar dat weet men dan nog niet.

Over de velden van Waterloo

“Hier is het, hier stond Napoleon”

Hier is het, op deze plek

Ik zal het komende dagen nog vaak zeggen. Ik wijs vanaf de plek waar Napoleon heeft gestaan aan waar de linies liggen. Het valt op hoe dichtbij het allemaal is. Daarna gaan we naar het dorpje Plancenoit, even oostelijk van ons. Hier houden Franse troepen tot aan het eind de Pruisen tegen die toch zijn gekomen. Opnieuw kan Napoleon niet al zijn troepen inzetten tegen de vijand die hij wil verslaan.

Bij de kruising op de weg nabij de hoeve Mont st. Jean gaat het verhaal verder. Hier breekt Napoleon aan het einde bijna door. Opnieuw vertel ik ook het verhaal van de Nederlanders (en Belgen die dan onderdeel van Nederland zijn). Een verhaal dat in de geschiedenis door de Britten nogal onaardig is weggemoffeld. In Nederland kent bijna niemand dat verhaal.

Kijken over de velden van Waterloo

Het veld van Waterloo beneden

Hieronder kwamen de duizenden paarden op je af.

We gaan daarna naar de bult van de leeuw. Die was er op 18 juni 1815 niet, hij staat op de plaats waar de Prins van Oranje (later Koning Willem II) gewond raakte. De trap naar boven telt meer dan 220 treden en ik loop er zonder probleem op. Mijn benen verzuren wel, maar dat komt door de pacemaker. Mijn nieuwe hart kan het verder prima aan. Mijn zwager staat er van te kijken. Bovenop staat is een soort overwinning.

Het uitzicht is bijzonder en ik zie dat wat ik sinds mijn jeugd al wilde zien. Ik ben mijn hele leven al gefascineerd door deze veldslag. Als ik mijn ogen dicht doe zie ik de aanval van de duizenden paarden en daarna de beroemde Franse Garde van de keizer. Ik zie opnieuw hoe de Nederlanders zich voorwaarts spoeden en samen met de Britten Napoleon verslaan. Er is zoveel te vertellen en als u kunt hier verder over lezen over de slag bij Waterloo als u nieuwsgierig bent geworden.

Boven op de bult kun je tegenwoordig zelfs een VR bril huren en heeft men de slag dynamisch in beeld gebracht. Mijn zwager doet dat en de drukte van het slagveld wordt voor hem zichtbaar. Mijn beelddenken is voor mij voldoende. Honderden malen heb ik me dit voorgesteld.

battle-tour-day-2-039Als we later bij het grote panoramaschilderij staan zie je de aanval van de paarden in al zijn kleurenpracht en waanzin. De paarden struikelen over de verzonken weg van Obain en lopen zich dat stuk op de carré’s van de Britse en Nederlandse infanterie. Ik herken de uniformen van de Nassauers, de Schotten en de Militie. Een voor een zie ik de Franse regimenten curassiers, de rode lansiers, de Grenadiers te paard, de chasseurs a cheval enzovoort. Het is een onwerkelijk tafereel.

Wat is de rekening?

Als we daarna even gaan zitten en wat drinken komt, behalve de kleine rekening van twee kopjes koffie, ook de rekening van de slag ter sprake. Bijna vijftigduizend doden en gewonden op een paar vierkante kilometer. Ik probeer te schetsen wat je aan in de avond over het dan stille slagveld hoort en de volgende dagen ziet. Ik vertel dat, als we de komende dagen verder trekken, het nog omvangrijker allemaal wordt.

Ik vertel ook mijn grote verhaal, over hoe op bij Waterloo de basis ligt voor wat er de eeuw daarna in Europa gaat gebeuren. Als we daarna op weg gaan met de Auto richting Ieper, slechts twee uur rijden verderop, begin ik te vertellen over het von Schlieffenplan en de eerste wereldoorlog. Die avond staan we op een camping midden in Ieper en lopen na het eten richting de Menenpoort, waar ons verhaal van deze route verder gaat.

<- terug                                                                           naar Ieper ->